Friese volkslied: tekst en betekenis van It Fryske Folksliet

Friesland heeft, net als veel andere regio’s met een sterke culturele identiteit, een eigen volkslied. Het Friese volkslied, officieel bekend als It Fryske Folksliet, werd geschreven in de negentiende eeuw en wordt nog altijd gezongen bij officiële Friese gelegenheden, sportevenementen en culturele bijeenkomsten. Het lied drukt trots uit op het Friese land, de geschiedenis en de taal.

Hoewel het volkslied vooral in het Fries wordt gezongen, kennen veel mensen de tekst slechts gedeeltelijk. In dit artikel lees je de herkomst van het Friese volkslied, de volledige tekst van It Fryske Folksliet en een uitleg van de belangrijkste regels.

Ontstaan van het Friese volkslied

Het Friese volkslied werd in 1875 geschreven door Eeltsje Halbertsma, een van de bekendste Friese schrijvers uit de negentiende eeuw. Halbertsma maakte deel uit van een familie die een grote rol speelde in de ontwikkeling van de Friese literatuur.

De muziek van het lied werd gecomponeerd door J.J. Viotta. Zijn melodie gaf de tekst een plechtig en herkenbaar karakter, waardoor het lied al snel populair werd bij Friese bijeenkomsten.

In de tweede helft van de negentiende eeuw groeide in Friesland het bewustzijn van de eigen taal en cultuur. Het Fryske Folksliet sloot daar perfect bij aan. Het lied benadrukt de band met het Friese land, de geschiedenis van vrijheid en de verbondenheid van het Friese volk.

Tekst van het Friese volkslied (It Fryske Folksliet)

De onderstaande tekst is de gebruikelijke versie van het Friese volkslied, gebaseerd op het werk van Eeltsje Halbertsma en later aangepast door Piter Jelles Troelstra en Jacobus van Loon.

Frysk bloed tsjoch op! Wol no ris brûze en siede,
En bûnzje troch ús ieren om!
Flean op! Wy sjonge it bêste lân fan d’ierde,
It Fryske lân fol eare en rom.

Refrein:

Klink dan en daverje fier yn it rûn
Dyn âlde eare, o Fryske grûn!
Klink dan en daverje fier yn it rûn
Dyn âlde eare, o Fryske grûn!

Hoe ek fan oermacht, need en see betrutsen,
Oerâlde, leave Fryske grûn,
Nea waard dy fêste, taaie bân ferbrutsen,
Dy’t Friezen oan har lân ferbûn.

Refrein

Fan bûgjen frjemd, bleau by ’t âld folk yn eare
Syn namme en taal, syn frije sin;
Syn wurd wie wet; rjocht, sljocht en trou syn leare,
En twang, fan wa ek, stie it tsjin.

Refrein

Trochloftich folk fan dizze âlde namme,
Wês jimmer op dy âlders great!
Bliuw ivich fan dy grize, hege stamme
In grien, in krêftich bloeiend leat!

Refrein

Oorspronkelijke tekst van Halbertsma

De eerste versie van het lied verscheen in Rimen en Teltsjes van Eeltsje Halbertsma.
Die tekst wijkt op verschillende punten af van de huidige versie. Spelling en woordgebruik waren toen anders dan in het moderne Fries.

In latere jaren werd het lied aangepast zodat het beter aansloot bij het toenmalige Fries en makkelijker gezongen kon worden.

Nederlandse vertaling van het Friese volkslied

Hieronder staat een Nederlandse vertaling van de tekst van It Fryske Folksliet. De vertaling volgt zo dicht mogelijk de betekenis van het Fries, maar blijft leesbaar in het Nederlands.

Fries bloed, kom op! Laat het nu bruisen en koken
En bonzen door onze aderen heen!
Sta op! Wij zingen het beste land op aarde,
Het Friese land vol eer en roem.

Refrein:

Klink dan en dreun ver in het rond
Jouw oude eer, o Friese grond!
Klink dan en dreun ver in het rond
Jouw oude eer, o Friese grond!

Hoe ook door overmacht, nood en zee geteisterd,
O oeroude, geliefde Friese grond,
Nooit werd die sterke, taaie band verbroken
Die Friezen met hun land verbond.

Refrein

Vreemd aan buigen bleef bij het oude volk in ere
Zijn naam en taal, zijn vrije geest;
Zijn woord was wet, recht en eerlijk zijn leer,
En dwang, van wie ook, weerstond hij steeds.

Refrein

Roemrijk volk van deze oude naam,
Wees altijd trots op die voorouders!
Blijf voor altijd van die grijze, hoge stam
Een groen en krachtig bloeiend lot.

Refrein

Uitleg van de tekst

De tekst van het Friese volkslied benadrukt een aantal terugkerende thema’s uit de Friese geschiedenis:

• verbondenheid met het land

• trots op de Friese taal en naam

• het idee van vrijheid en zelfstandigheid

• respect voor de voorouders

Het lied sluit daarmee aan bij historische begrippen zoals de Friese Vrijheid, waarin onafhankelijkheid en eigen recht centraal stonden.

Wanneer wordt het Friese volkslied gezongen?

Het Fryske Folksliet wordt bij verschillende gelegenheden gezongen, bijvoorbeeld:

• bij officiële Friese bijeenkomsten

• bij sportevenementen in Friesland

• tijdens culturele festivals

• bij herdenkingen en regionale vieringen

Voor veel Friezen is het volkslied een belangrijk symbool van hun regionale identiteit. Net als de Friese vlag met de pompeblêden en de Friese taal zelf vormt het lied een herkenbaar teken van verbondenheid met Fryslân.

Het Friese volkslied vandaag

Meer dan een eeuw na het ontstaan heeft het Friese volkslied niets aan betekenis verloren. Het wordt nog steeds gezongen en maakt deel uit van de Friese culturele traditie.

Voor veel Friezen roept het lied dezelfde gevoelens op als de vlag of historische gebeurtenissen uit het Friese verleden: een combinatie van trots, verbondenheid en respect voor de geschiedenis van het land.