11Fountains is een uniek kunstproject dat de Friese Elfstedentocht nieuw leven inblaast — niet op het ijs, maar in steen, metaal en water. In elke van de elf Friese steden staat een fontein, ontworpen door een internationaal gerenommeerde kunstenaar. Samen vormen ze een route die kunst, cultuur en geschiedenis verbindt. Een moderne pelgrimstocht langs de ziel van Friesland.
Ontdek alle 11Fountains
Wie Friesland echt wil beleven, kan niet om de 11Fountains heen. Deze moderne kunstwerken verbinden de elf Friese steden op een bijzondere manier: via water, historie en verbeelding. Elke fontein vertelt een eigen verhaal, ontworpen door een kunstenaar met een internationale reputatie.
Samen vormen de 11Fountains een culturele route die net zo iconisch is als de Elfstedentocht zelf. Hieronder bekijken we de elf fonteinen in de volgorde van de Elfstedentocht-route.
Leeuwarden — “Love”
In de hoofdstad staat de fontein Love, ontworpen door Jaume Plensa. De beeld staat recht tegenover het station en is één van de eerste dingen die arriverende treinreizigers zien.
Twee witte kinderhoofden van zeven meter hoog kijken elkaar aan – of eigenlijk sluiten de ogen – en alsof ze in een lichte mist staan, verwijzend naar het Friese polderlandschap waar ’s ochtends vaak nevel optrekt. Het kunstwerk staat op het stationsplein en symboliseert dromen en hoop, maar ook kwetsbaarheid.
Sneek — “De Fontein van Fortuna”
In Sneek prijkt De Fontein van Fortuna, door kunstenaar Stephan Balkenhol gemaakt. Deze staat recht tegenover de beroemde Waterpoort.
Download de Ultieme Vakantieplanner en krijg in één keer overzicht van regio’s, rustige plekken en praktische tips.
Het kunstwerk verwijst naar Fortuna, de Romeinse godin van geluk, voorspoed en tegenspoed. In plaats van Fortuna zelf te tonen, beeldt de fontein een man uit die de Hoorn des Overvloeds vasthoudt.
Het draaiende element van de hoorn laat het water in verschillende richtingen stromen, wat symboliseert hoe geluk en voorspoed onvoorspelbaar zijn. Zo brengt de kunstenaar het concept van Fortuna op een visueel duidelijke en speelse manier tot leven.
IJlst — “Onsterfelijke Bloemen – Rikka”
In IJlst onthulde de Japanse kunstenaar Shinji Ohmaki Onsterfelijke Bloemen – Rikka. Deze staat vlakbij de monumentale houtzaagmolen De Rat van IJlst, die op de achtergrond goed te zien is.
Dit is één van de mooiste fonteinen van het project 11Fountains. De fontein heeft vanuit elke hoek een uniek aanzicht, waardoor je hem eigenlijk zelf moet gaan bezoeken.
Het werk is geïnspireerd op de Japanse kunst van bloemschikken (Ikebana) en verbindt meerdere generaties: geschakelde bloemige lagen symboliseren de continuïteit van de stad, de natuur en de mens.
Sloten — “Kievit”
Voor de stad Sloten ontwierp Studio Orta de fontein Kievit. Deze staat op het Havenplein, het centrale plein van deze historische stad. Het bekendste bouwwerk in de buurt is de Slotense Waterpoort, een karakteristiek middeleeuws stadspoortgebouw dat deel uitmaakt van de vestingwerken van Sloten.
Een meisje draagt een kievit en wordt ondersteund door een man die staat op vaten en emmers waar water uit stroomt. Hiermee wordt de waterrijke Friese streek gesymboliseerd, waarbij de kievit – een bedreigde vogelsoort – de kwetsbaarheid van de natuur belichaamt.
Stavoren — “De Vis”
In Stavoren staat De Vis, gecreëerd door Mark Dion. Dit is zondermeer één van de mooiste kunstwerken van het 11Fountains-project. De Vis staat opgesteld nabij de haven en het treinstation en is een geliefd foto-object.
De fontein verwijst naar de wisselvallige relatie van de stad met het water: ooit rijk door handel en visserij, later minder florissant. Tegelijkertijd knipoogt het kunstwerk naar de sage van het Vrouwtje van Stavoren, waarin overvloed en verlies centraal staan. De Vis geeft het thema vergankelijkheid op een maritieme en visuele manier vorm.
Hindeloopen — “Flora & Fauna”
Vlakbij de Grote Kerk van Hindeloopen bevindt zich Flora & Fauna. De fontein bestaat uit kleurrijke, abstracte sculpturen van planten en dieren die speels uit het water oprijzen, waardoor een levendig en fantasierijk tafereel ontstaat.
De kunstenaar Shen Yuan ontwierp in Hindeloopen Flora & Fauna, geïnspireerd op het stadswapen met levensboom, hert en hinde. Het kunstwerk combineert koper, staal, accoyahout en steen tot een rijke vertelling over leven, natuur en het Friese ambacht.
Workum — “De Woeste Leeuwen”
De fontein De Woeste Leeuwen, van de hand van Cornelia Parker, staat in Workum tegenover de passantenhaven.
Twee leeuwen poseren in theatrale houdingen en spuwen onverwacht water uit hun klauwen. Het wapenschild van de stad is bewust weggelaten, zodat het uitzicht op de kerk en de haven behouden blijft.
Dit ontwerp bleek het meest controversieel van de 11Fountains, omdat het de traditionele iconografie van het stadswapen doorbrak en vragen opriep over erfgoed, lokale identiteit en publieke ruimte.
De levensgrote sculpturen en hun dynamische poses zorgden voor discussie: sommige bewoners waardeerden de moderne interpretatie, terwijl anderen moeite hadden met de radicale herschikking van een bekend symbool.
Bolsward — “De Vleermuis”
In Bolsward staat De Vleermuis, een bronzen sculptuur van Johan Creten, geplaatst direct vóór de ruïne van de Broerekerk.
De inspiratie voor het beeld ontstond toen Creten bij een bezoek de imposante gevel van de Broerekerk in tegenlicht bekeek en het silhouet van een vleermuis zag. De vleermuis fungeert als een moderne gargouille: net als de waterspuwers van middeleeuwse kathedralen keert hij zich tegen destructie en houdt hij symbolisch het kwaad op afstand.
Tegelijk weerspiegelt hij de vervallen staat van de Broerekerk — ooit fraai, nu deels verwoest — en maakt hij de vergankelijkheid van het gebouw zichtbaar. De trap aan de achterzijde van het beeld nodigt bezoekers zelfs uit om symbolisch de vleermuis te ‘bestijgen’ en zo de overgang van angst naar overwinning mee te maken.
Harlingen — “De Walvis”
In Harlingen ligt De Walvis, ontworpen door Jennifer Allora en Guillermo Calzadilla. Naar mijn mening is dit de lelijkste fontein van het 11Fountains-project, maar dat is een kwestie van smaak.
Het is in elk geval de meest afgelegen fontein, helemaal achter in de haven. Vanaf station Harlingen Haven is het zo’n 20 minuten lopen naar de fontein.
Het werk verwijst naar de walvisvaart, die vroeger erg belangrijk was voor de economie van Harlingen. Tegenwoordig is de soort bedreigd. De sculptuur stelt een potvis voor, een specifieke walvissoort, en lijkt gestrand in de Zuiderhaven. Af en toe spuit hij water, waardoor het lijkt alsof hij nog leeft.
Interessant is dat er in het begin iemand “Free Willy”, verwijzend naar de gelijknamige film, op de walvis schreef.
Bezoekers die de moeite nemen de lange wandeling naar de fontein te maken, worden uitgenodigd om stil te staan bij de maritieme geschiedenis en het behoud van deze indrukwekkende dieren.
Franeker — “De Oortwolk”
In Franeker creëerde Jean‑Michel Othoniel De Oortwolk, een fontein ter ere van de astronoom Jan Hendrik Oort. De fontein staat pal naast de Grote of Jacobijnerkerk, op het Grote Kerkplein.
De Oortwolk verwijst naar de hypothetische wolk van ijs- en steenobjecten rond ons zonnestelsel. Rond een centrale kern van roestvrij staal zijn glanzende, nevelachtige vormen aangebracht die de dynamiek en het mysterie van het heelal symboliseren.
Opvallend is de gouden bol bovenin, die de zon uitbeeldt. Terwijl de reflecties van de RVS-elementen het licht en de beweging van de omringende objecten suggereren. De fontein combineert wetenschap en poëzie en nodigt bezoekers uit stil te staan bij de grootsheid van het universum en de bijdrage van Oort aan de astronomie.
Dokkum — “De IJsfontein”
In Dokkum staat als onderdeel van 11Fountains de bijzondere IJsfontein, ontworpen door Birthe Leemeijer. De fontein staat op de centrale Markt, vlak naast de Grote of Sint‑Martinuskerk, waardoor bezoekers hem tijdens een wandeling door het historische stadscentrum gemakkelijk kunnen bewonderen.
Net als de fontein in Leeuwarden, gebruikt de IJsfontein geen stromend water. In plaats daarvan vormt het kunstwerk bij lage temperaturen ijslagen, die langzaam over het oppervlak groeien. Dit verwijst zowel naar de Friese watercultuur als naar de iconische winterse Elfstedentocht, waarin ijs en kou een belangrijke rol spelen.
Het ontwerp laat zien hoe vloeibaar water tijdelijk verandert in harde, glinsterende structuren, en nodigt uit tot reflectie over de wisselvalligheid van het Friese klimaat en de natuurlijke elementen. Dankzij deze unieke combinatie van kunst, natuur en lokale traditie is de IJsfontein een van de meest bijzondere kunstwerken in het 11Fountains-project.
Wat is 11Fountains?
Het project 11Fountains bracht in 2018 en 2019 elf spectaculaire sculpturale fonteinen aan in de elf Friese steden. Deze kunstwerken, ontworpen door internationale kunstenaars onder begeleiding van curator Anna Tilroe, zijn bedoeld als permanente statements in het straatbeeld van Friesland.
Het ontstaan van 11Fountains
Het initiatief van 11Fountains kwam voort uit de wens om het Friese landschap, de watercultuur en de stedelijke identiteit visueel te versterken. De onthulling vond plaats op 18 mei 2018, met uitzondering van de ijsfontein in Dokkum, die in februari 2019 in werking werd gesteld. Gemeenten namen de verantwoordelijkheid voor beheer en onderhoud op zich voor een periode van twintig jaar.
11Fountains als culturele attractie
De 11Fountains zijn daarmee niet alleen indrukwekkende kunstwerken, maar ook toeristische trekpleisters. Ze nodigen uit tot een ontdekkingstocht langs de Friese steden, waarbij kunst, water en stedelijke geschiedenis samenkomen.
11Fountains: kunst, water en Friese identiteit
Het project 11Fountains vormt een unieke combinatie van kunst, water en Friese identiteit. Door de elf fonteinen langs de stedenroute te bezoeken, ervaart u hoe moderne beeldende kunst het verhaal van Friesland vertelt.
Elke fontein vertelt zijn eigen verhaal en laat zien hoe water, geschiedenis en creativiteit samenkomen. Ontdek de route van de 11Fountains en beleef Friesland op een manier die kunst en cultuur met elkaar verbindt.
